تبلیغات
كامیاران شهر بابا مردوخ

كامیاران شهر بابا مردوخ
 
قالب وبلاگ
نویسندگان

  مینو سلیمی

باران خواهی در كردستان

بووكه باران (  buka bârân)( عروسك باران )

« بوكه باران » یكی از مراسم های باران خواهی در كردستان است كه در ایام خشكسالی یا سال هایی كه  میزان بارندگی آن كم است برگزار می شود. بوك به معنی عروسك است. دختران نوجوان روستا با استفاده از دو تكه چوب عروسكی ساخته و لباسی از پارچه های رنگی بر تن آن عروسك می پوشانند و برای آن سربندی درست می كنند. سپس آن عروسك را در دست می گیرند و در حالی كه شعر می خوانند در كوچه ها می گردند. هنگام عبور « بوكه باران » از كوچه ها اهالی بر آن عروسك آب می پاشند به نیت این كه باران و گندم در آن سال فراوان باشد. اهالی هدایایی مانند تخم مرغ، پول و یا گردو به دختران می دهند. دختران پس از گذراندن بوك ( عروسك ) از همه كوچه ها آن را به قبرستان و یا زیارتگاه موجود در روستا می برند، سپس آن را می سوزانند و یا به آب می اندازند و هدایای جمع آوری شده را بین خود تقسیم می كنند. اهالی روستای هشمیز از دهستان ژاورود شرقی، بخش مركزی شهر سنندج در منطقه ای سرد و خشك در 36 كیلومتری جنوب غرب سنندج به این عروسك « بووكه چووینه »( bokâ cuwina)  گویند و آن عروسک چوبی را در گهواره ای گذاشته و می چرخانند. این دختران هنگام چرخاندن عروسك در كوچه ها اشعاری را آواز وار و آهنگین و به صورت دسته جمعی می خوانند كه به شرح زیر است:

هناران مناران {hanârân manârân }

یا خوا دا بكا باران{owâ dâ bekâ bârân x ya  }

بوفقیران و ه‍‍ژاران{ bo faqirân wa hažârân}

یا خوا باران ببارنی{ ya xowâ bârân bebâreny}

بوسه رقورینه بهاری{ bo sar qorina bahâry}

یعنی: هناران و مناران( صداهای آوا دار كه در ابتدای شعر طلب باران خوانده می شود )

ای خدا باران بباران

برای افراد مسكین و فقیر

بووكه باران آوای ده وی{ n away dawyâbuka bâr}

آوی ناو دهغلانی ده وی {âwy nâw daqlâni dawy}

هیلكه باروكانی ده وی { hilky bârokâny dawy}

درزی گه وره كچانی ده وی {darzi gawra kečani dawy}

یعنی: عروس باران آب می خواهد

آب را برای غلات و محصولات می خواهد

تخم مرغ جوان می خواهد

سوزن دختران بزرگ را می خواهد

در این اشعار تخم مرغ جوان به مرغهایی كه تازه به سن تخم گذاشتن رسیده اند اشاره دارد. این مرغ را در اصطلاح محلی « واروك »{warok} یا «باروك »{barok}  گویند كه نماد ثمردهی و بركت است. منظور از سوزن دختران جوان این است كه دختران جوان اغلب در فصل پاییز بعد از برداشت محصول می توانند نامزدی یا جشن عروسی برگزار كنند و این سوزن اشاره به دوخت و دوز دختر در خانه شوهر دارد. در شعر دیگری می گویند:

بووكه باران ئاوی ده وی{ n away dawyâbuka bâr}

ئاوی نیو دخلانی ده وی{ âwy niw daxlany dawy}

درزی گه وره كچانی ده وی { darzi gawra kečani  dawy}

هیلكه باروكانی ده وی { hilky bârokâny dawy}

شانه قره چیانی ده وی {hâna qaraĉiâni dawyŠ}

یعنی: عروس آب باران می خواهد

آب برای گندم ها می خواهد

سوزن دختران بزرگ را می خواهد

تخم مرغ تازه می خواهد

شانه ی كولی ها را می خواهد

دختران روستای «سماقلو » روستایی در 29 كیلومتری شمال غرب بانه و 30 كیلومتری شمال شرق سردشت هنگام حركت دادن « بوكه باران » در روستا می خوانند:

هه لاران، مه لاران{halârân malârân}

خوایا دایكه باران{xowâyâ dâyka bârân}

بوفقیران و هه ژاران { bo faqirân wa hažârân}

یعنی: خدایا باران بباران برای افراد فقیر و ناتوان

 

     در روستای« بله دستی » از روستاهای قروه نیز دختران عروسكی به نام« ووی بارانی »{wawy bârâni}درست كرده و در كوچه ها می چرخانند و می خوانند:

هه شلی مه شلی باو باران داشلی{haŠeli  masheli  bâw  bâw bârân dâŝeli}

یعنی: ای هه شلی و مه شلی باد و باران شروع به وزش و باریدن كنند. در روستای « شیخ ره ش »[1] از روستاهای كامیاران  دختران هنگام گرداندن عروسك باران در كوچه ها می گویند:

هه شلی مه شلی خوا گیان باران بومان بوشنی { haŠeli  masheli xowâ gyân bârân bomân bowaŠeni }: یعنی ای خدا بر ما باران بباران.

 

**********************************

نوشتار حاضر بر اساس « طرح مردم نگاری سرزمین من » پژوهشكده مردم شناسی در سال 1378 توسط خانم روشنك رهو و بازبینی و مشاهده میدانی نگارنده با عنوان كارشناس این پژوهشكده در سال 1387 انجام گرفته است.

 



[1] - مردم معتقدند شیخ ره ش یكی از یاران پیامبر بوده است كه به دست كفار به شهادت رسیده و قسمتی از بدن او در این مكان دفن شده است به همین دلیل به این روستا شیخ ره ش  گویند.




[ جمعه 2 دی 1390 ] [ 12:09 ب.ظ ] [ زیرك محمدیان ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :